Naar de inhoud

Referentienota · Juridische begrippen en terminologie

Geschiktheid en passendheid onder MiFID II

Twee onderscheiden beoordelingen met onderscheiden functies: wat MiFID II vereist, en waarom het onderscheid ertoe doet in een beleggingsgeschil.

Gepubliceerd:
Laatst herzien:

§ 1Twee verschillende beoordelingen

Richtlijn 2014/65/EU (MiFID II) maakt een onderscheid tussen de beoordeling van de geschiktheid en de beoordeling van de passendheid. Beide zijn neergelegd in artikel 25 van de richtlijn en worden nader uitgewerkt in de artikelen 54 tot en met 57 van Gedelegeerde Verordening (EU) 2017/565 van de Commissie. Dit zijn bindende Europese regels. Op grond van artikel 16 van Verordening (EU) nr. 1095/2010 heeft ESMA richtsnoeren over beide beoordelingen uitgevaardigd (ESMA35-43-3172 over geschiktheid; ESMA35-43-2938 over passendheid en loutere uitvoering). Die richtsnoeren zijn geen wetgeving: zij gelden voor nationale autoriteiten en ondernemingen volgens het beginsel “pas toe of leg uit” (comply or explain).

De geschiktheidsbeoordeling is van toepassing wanneer een onderneming beleggingsadvies verstrekt — persoonlijke aanbevelingen aan een cliënt (artikel 4, lid 1, punt 4, van MiFID II en artikel 9 van de gedelegeerde verordening) — of vermogensbeheer verricht. Volgens artikel 25, lid 2, moet de onderneming de nodige informatie inwinnen over de kennis en ervaring van de cliënt, zijn financiële situatie — met inbegrip van zijn vermogen om verliezen te dragen — en zijn beleggingsdoelstellingen, met inbegrip van zijn risicotolerantie, zodat zij de diensten en instrumenten kan aanbevelen die voor die cliënt geschikt zijn. Sinds 2 augustus 2022 moet ook rekening worden gehouden met de duurzaamheidsvoorkeuren van de cliënt (artikel 54 van de gedelegeerde verordening, zoals gewijzigd bij Gedelegeerde Verordening (EU) 2021/1253). Voor niet-professionele cliënten die advies ontvangen, vereist artikel 25, lid 6, een geschiktheidsverklaring, in beginsel vóór de transactie.

De passendheidsbeoordeling is van toepassing op andere beleggingsdiensten. Volgens artikel 25, lid 3, moet de onderneming informatie vragen over de kennis en ervaring van de cliënt om te beoordelen of de beoogde dienst of het beoogde product passend is. Wanneer zij van oordeel is dat dit niet het geval is, moet zij de cliënt waarschuwen; wanneer de cliënt geen of onvoldoende informatie verstrekt, moet zij de cliënt waarschuwen dat zij niet in staat is die beoordeling te maken. Een waarschuwing belet de cliënt niet om door te gaan.

Artikel 25, lid 4, staat een onderneming slechts toe orders uit te voeren of te ontvangen en door te geven zonder passendheidsbeoordeling (“loutere uitvoering” of execution only) indien cumulatieve voorwaarden zijn vervuld: de instrumenten zijn niet-complex (de categorieën opgesomd in artikel 25, lid 4, onder a), aangevuld door artikel 57 van de gedelegeerde verordening), de dienst wordt verleend op initiatief van de cliënt, de cliënt is gewaarschuwd dat geen passendheidsbeoordeling wordt verricht, en de onderneming leeft haar verplichtingen inzake belangenconflicten na.

§ 2Waarom de kwalificatie van de dienst ertoe doet

De eerste juridische vraag in een beleggingsgeschil is daarom vaak welke dienst daadwerkelijk werd verleend. Een relatie die als loutere uitvoering wordt voorgesteld, kan in feite persoonlijke aanbevelingen omvatten; het omgekeerde is eveneens mogelijk. Die kwalificatie bepaalt welke verplichtingen van toepassing waren. In zaak C-604/11, Genil 48 en Comercial Hostelera de Grandes Vinos (arrest van 30 mei 2013), heeft het Hof van Justitie onder de vroegere Richtlijn 2004/39/EG (MiFID I) geoordeeld dat het aanbieden van een renteswap aan een cliënt beleggingsadvies kan vormen wanneer die wordt voorgesteld als geschikt voor die cliënt of gebaseerd is op diens situatie.

Deze gedragsregels staan naast informatieplichten, waaronder de algemene verplichting om op loyale, billijke en professionele wijze te handelen in het beste belang van de cliënten (artikel 24, lid 1, van MiFID II) en de verplichting om tijdig passende informatie te verstrekken (artikel 24, lid 4), en, voor verpakte retailbeleggingsproducten en verzekeringsgebaseerde beleggingsproducten, het essentiële-informatiedocument dat is vereist door Verordening (EU) nr. 1286/2014 (PRIIPs).

§ 3Van reglementaire tekortkoming naar burgerrechtelijke aansprakelijkheid

MiFID II is in de eerste plaats gericht tot ondernemingen en toezichthoudende autoriteiten. De richtlijn regelt zelf niet de burgerrechtelijke gevolgen van een schending van haar gedragsregels. Artikel 69, lid 2, verplicht de lidstaten te voorzien in mechanismen waardoor “overeenkomstig het nationale recht” schadevergoeding kan worden betaald of andere corrigerende maatregelen kunnen worden genomen, en in Genil 48 heeft het Hof geoordeeld dat het aan de rechtsorde van elke lidstaat staat om de contractuele gevolgen te bepalen van de niet-naleving van de regels inzake geschiktheid en passendheid, met inachtneming van het gelijkwaardigheids- en het doeltreffendheidsbeginsel.

Of een schending aanleiding geeft tot een burgerrechtelijke vordering, en onder welke voorwaarden, wordt dus bepaald door het nationale recht. Een schending is op zich geen schadevergoeding: het bestaan van schade en van een oorzakelijk verband tussen de schending en die schade moet in elk afzonderlijk geval worden aangetoond.

§ 4Nationale uitvoering: Spanje en België

In Spanje zijn de gedragsregels van MiFID II neergelegd in titel VIII van Ley 6/2023 van 17 maart 2023 betreffende de effectenmarkten en de beleggingsdiensten. Artikel 204 regelt de geschiktheidsbeoordeling, artikel 205 de passendheidsbeoordeling en artikel 207 de vrijstelling van de passendheidsbeoordeling voor diensten van loutere uitvoering. Artikel 205, lid 6, voegt voor complexe instrumenten een nationaal vormvereiste toe: wanneer de cliënt werd gewaarschuwd dat het product niet passend is, of dat de passendheid ervan niet kon worden beoordeeld, moet het contractuele document, naast de handtekening van de cliënt, een handgeschreven verklaring in die zin bevatten, in door de CNMV bepaalde bewoordingen. Genil 48 zelf vloeide voort uit een verwijzing door een Spaanse rechter.

In België werd MiFID II hoofdzakelijk omgezet bij de wet van 21 november 2017, die de gedragsregels van de wet van 2 augustus 2002 betreffende het toezicht op de financiële sector en de financiële diensten (artikelen 27 tot en met 28bis) heeft gewijzigd, en bij het koninklijk besluit van 19 december 2017. In beide landen worden de burgerrechtelijke gevolgen van een schending, in overeenstemming met Genil 48, bepaald door het nationale privaatrecht.

§ 5Draagwijdte en status van deze nota

Geverifieerd op 18 november 2026 aan de hand van de geconsolideerde tekst van MiFID II op EUR-Lex (versie van 6 juni 2026) en de gedelegeerde verordening. Het voorstel van de Commissie van 2023 inzake retailbeleggingen (COM(2023) 279), dat deze bepalingen zou wijzigen, was op die datum niet bekendgemaakt in het Publicatieblad; er wordt dus geen rekening mee gehouden. De Spaanse bepalingen werden getoetst aan de geconsolideerde tekst van Ley 6/2023 in het Boletín Oficial del Estado (bijwerking van 7 oktober 2026). De Belgische omzettingsteksten worden vermeld, maar niet artikel per artikel geanalyseerd.

Deze inhoud is algemene juridische informatie. Zij vormt geen juridisch advies en doet geen advocaat-cliëntrelatie ontstaan.

Alle inzichten

Juridische begrippen en terminologie

Oorzakelijk verband en verlies van een kans in financiële geschillen

Waarom het oorzakelijk verband vaak de beslissende vraag is in beleggings- en bankvorderingen, en waarom verlies van een kans geen universeel begrip is.

Financiële aansprakelijkheid · Beleggersbescherming

Gepubliceerd Officiële bronnen: 8