Referentienota · Juridische begrippen en terminologie
Niet-toegestane betalingstransacties onder PSD2
Hoe de tweede richtlijn betalingsdiensten het risico van niet-toegestane transacties verdeelt tussen de betalingsdienstaanbieder en de betaler.
- Gepubliceerd:
- Laatst herzien:
§ 1De basisverdeling
Richtlijn (EU) 2015/2366 (PSD2) bevat geharmoniseerde regels over de rechten en verplichtingen van betalingsdienstgebruikers en betalingsdienstaanbieders. Een betalingstransactie is slechts toegestaan indien de betaler zijn instemming heeft gegeven (artikel 64). Wanneer een transactie niet werd toegestaan, bepaalt artikel 73, lid 1, dat de betalingsdienstaanbieder van de betaler het bedrag onmiddellijk moet terugbetalen, en in elk geval uiterlijk aan het einde van de eerstvolgende werkdag nadat hij van de transactie kennis heeft genomen of ervan in kennis is gesteld, en de gedebiteerde rekening moet herstellen in de toestand waarin zij zich zou hebben bevonden indien de transactie niet had plaatsgevonden. De enige uitzondering geldt wanneer de aanbieder redelijke gronden heeft om fraude te vermoeden en die gronden schriftelijk meedeelt aan de bevoegde nationale autoriteit.
De terugbetaling is afhankelijk van een kennisgeving. Volgens artikel 71, lid 1, moet de betalingsdienstgebruiker de aanbieder onverwijld in kennis stellen zodra hij zich bewust wordt van de niet-toegestane transactie, en uiterlijk dertien maanden na de debiteringsdatum; die termijn geldt niet wanneer de aanbieder de vereiste informatie over de transactie niet heeft verstrekt of ter beschikking gesteld. In zaak C-337/20, CRCAM Alpes-Provence (arrest van 2 september 2021, ECLI:EU:C:2021:671), heeft het Hof van Justitie onder de voorafgaande Richtlijn 2007/64/EG geoordeeld dat een gebruiker die niet binnen die termijn kennis heeft gegeven, zich niet op een andere nationale aansprakelijkheidsregeling kan beroepen om hetzelfde resultaat te bereiken. De toepassing ervan op PSD2 geschiedt naar analogie.
§ 2Het aandeel van de betaler in het verlies
Artikel 74, lid 1, bepaalt dat de betaler kan worden verplicht verliezen in verband met een niet-toegestane transactie die het gevolg is van een verloren of gestolen betaalinstrument, of van het onrechtmatig gebruik ervan, te dragen tot een maximum van 50 EUR. De betaler draagt geen dergelijk verlies wanneer het verlies, de diefstal of het onrechtmatig gebruik vóór de betaling niet door de betaler kon worden opgemerkt (tenzij de betaler frauduleus heeft gehandeld), of wanneer het verlies is veroorzaakt door handelingen of nalatigheden van een werknemer, agent of bijkantoor van de aanbieder of van een entiteit waaraan zijn activiteiten werden uitbesteed. De lidstaten kunnen de aansprakelijkheid van de betaler beperken wanneer de betaler noch frauduleus heeft gehandeld, noch opzettelijk is tekortgekomen aan zijn verplichtingen.
De betaler draagt alle verliezen wanneer hij frauduleus heeft gehandeld of opzettelijk of met grove nalatigheid is tekortgekomen aan de verplichtingen van artikel 69 — zoals het gebruik van het instrument overeenkomstig de voorwaarden ervan, het veilig bewaren van de gepersonaliseerde beveiligingsgegevens en het onverwijld in kennis stellen van de aanbieder van verlies, diefstal, onrechtmatig of niet-toegestaan gebruik. Na die kennisgeving draagt de betaler geen verdere financiële gevolgen, behalve in geval van fraude (artikel 74, lid 3).
Grove nalatigheid schort de terugbetalingsverplichting niet op. In zaak C-70/25, PKO BP (arrest van 15 oktober 2026), heeft het Hof van Justitie geoordeeld dat een aanbieder de onmiddellijke terugbetaling op grond van artikel 73, lid 1, niet kan weigeren op grond dat de betaler de transactie door grove nalatigheid mogelijk heeft gemaakt; de verdeling van het verlies op grond van artikel 74, lid 1, is een afzonderlijke vraag.
§ 3Sterke cliëntauthenticatie
Artikel 97 verplicht aanbieders sterke cliëntauthenticatie toe te passen wanneer de betaler online toegang heeft tot een betaalrekening, een elektronische betalingstransactie initieert of via een kanaal op afstand een handeling verricht die een risico op fraude kan inhouden. De technische normen zijn vastgesteld in Gedelegeerde Verordening (EU) 2018/389 van de Commissie, van toepassing sinds 14 september 2019. Volgens artikel 74, lid 2, draagt de betaler, wanneer zijn aanbieder geen sterke cliëntauthenticatie vereist, geen financiële verliezen, tenzij hij frauduleus heeft gehandeld.
§ 4Bewijs
Volgens artikel 72, lid 1, staat het, wanneer een betalingsdienstgebruiker ontkent een transactie te hebben toegestaan, aan de betalingsdienstaanbieder om te bewijzen dat de transactie werd geauthenticeerd, juist werd geregistreerd, in de rekeningen werd geboekt en niet door een technische storing werd beïnvloed. Volgens artikel 72, lid 2, volstaat het door de aanbieder geregistreerde gebruik van een betaalinstrument op zich niet noodzakelijk om te bewijzen dat de betaler de transactie heeft toegestaan of frauduleus of met grove nalatigheid heeft gehandeld; de aanbieder moet ondersteunend bewijs van fraude of grove nalatigheid leveren.
Of een gedraging grove nalatigheid oplevert, wordt beoordeeld aan de hand van de feiten en volgens het nationale recht tot omzetting van de richtlijn.
§ 5Nationale uitvoering: Spanje en België
In Spanje werd PSD2 omgezet bij Real Decreto-ley 19/2018 van 23 november 2018 betreffende betalingsdiensten. De artikelen 43 tot en met 46 stemmen overeen met de artikelen 71 tot en met 74 van de richtlijn: kennisgeving binnen 13 maanden (artikel 43), bewijs van authenticatie (artikel 44), de onmiddellijke terugbetaling (artikel 45) en de aansprakelijkheid van de betaler, met inbegrip van de grens van 50 EUR (artikel 46). Wanneer een aanbieder zich op een redelijk vermoeden van fraude beroept om de onmiddellijke terugbetaling achterwege te laten, verplicht artikel 45 hem zijn gronden schriftelijk mee te delen aan de Banco de España. Klachten kunnen worden ingediend bij de klachtendienst van de Banco de España.
In België werd PSD2 omgezet in boek VII van het Wetboek van economisch recht bij de wet van 19 juli 2018; de artikelen VII.41 tot en met VII.44 stemmen overeen met de artikelen 71 tot en met 74 van de richtlijn, met inbegrip van de grens van 50 EUR. Buitengerechtelijke klachten kunnen worden ingediend bij Ombudsfin.
§ 6Een kader in herziening
De Commissie heeft in 2023 voorgesteld PSD2 te vervangen door een derde richtlijn betalingsdiensten en een verordening betalingsdiensten, met nieuwe regels over fraude door identiteitsmisbruik (impersonation fraud). Het Europees Parlement en de Raad hebben op 27 november 2025 een voorlopig akkoord bereikt. Op de datum van herziening (18 november 2026) waren de teksten niet bekendgemaakt in het Publicatieblad; zij zijn prospectief en PSD2, zoals omgezet, blijft het toepasselijke kader. Daarnaast verplicht Verordening (EU) 2024/886 inzake directe overmakingen aanbieders in de eurozone sinds 9 oktober 2025 tot het aanbieden van een verificatie van de begunstigde.
Alvorens zich op een bepaling te beroepen, moeten de geldende versie ervan en de toepasselijke overgangsregels worden nagegaan in het Publicatieblad van de Europese Unie en in de nationale omzettingswetgeving.
Bronnen en referenties
- [1]Directive (EU) 2015/2366 (PSD2) — Articles 64, 69 to 74 and 97(opent in een nieuw venster)EU-recht
- [2]Commission Delegated Regulation (EU) 2018/389 (strong customer authentication), applicable from 14 September 2019(opent in een nieuw venster)EU-recht
- [3]CJEU, Case C-337/20, DM and LR v Caisse régionale de Crédit agricole mutuel Alpes-Provence, judgment of 2 September 2021, ECLI:EU:C:2021:671(opent in een nieuw venster)Rechtspraak
- [4]CJEU, Case C-70/25, PKO BP, judgment of 15 October 2026(opent in een nieuw venster)Rechtspraak
- [5]Belgium — Law of 19 July 2018 amending the Code of Economic Law on payment services (Articles VII.38 to VII.44 CEL)(opent in een nieuw venster)Nationaal recht
- [6]Spain — Real Decreto-ley 19/2018, de 23 de noviembre, de servicios de pago, Articles 43 to 46(opent in een nieuw venster)Nationaal recht
- [7]Regulation (EU) 2024/886 (instant credit transfers) — verification of payee(opent in een nieuw venster)EU-recht
- [8]European Parliament, press release of 27 November 2025 on the provisional agreement on payment services (PSD3 / PSR)(opent in een nieuw venster)EU-recht
- [9]Ombudsfin — Ombudsman for financial services(opent in een nieuw venster)Buitengerechtelijke geschillenbeslechting
Deze inhoud is algemene juridische informatie. Zij vormt geen juridisch advies en doet geen advocaat-cliëntrelatie ontstaan.
Verwante inhoud
Juridische begrippen en terminologie
Oorzakelijk verband en verlies van een kans in financiële geschillen
Waarom het oorzakelijk verband vaak de beslissende vraag is in beleggings- en bankvorderingen, en waarom verlies van een kans geen universeel begrip is.
Financiële aansprakelijkheid · Beleggersbescherming
Gepubliceerd Officiële bronnen: 8
Juridische begrippen en terminologie
Geschiktheid en passendheid onder MiFID II
Twee onderscheiden beoordelingen met onderscheiden functies: wat MiFID II vereist, en waarom het onderscheid ertoe doet in een beleggingsgeschil.
Beleggersbescherming · Financiële aansprakelijkheid
Gepubliceerd Officiële bronnen: 9
Juridische begrippen en terminologie
Grensoverschrijdende financiële geschillen: internationale bevoegdheid en toepasselijk recht
Welke rechters kennis mogen nemen van een grensoverschrijdend financieel geschil, en welk recht erop van toepassing is — het Europese kader en de grenzen ervan.
Financiële aansprakelijkheid · Bankgeschillen · Beleggersbescherming
Gepubliceerd Officiële bronnen: 13